الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

328

تفسير مجمع البيان (فارسى)

حال آنكه خدا ايشان را از اصحاب فيل پناه داد ، پس براى شما دستى بر آن حضرت نيست يعنى نيرو و طاقتى نيست ، پس مردم گروه گروه يعنى جمعيت فراوانى داخل دين خدا شدند بعد از آنكه يكى يكى يا دو تا دو تا داخل ميشدند و گاهى بود كه قبيله‌اى از عرب بتمامى وارد اسلام ميشدند . و بعضى گفته‌اند : در دين خدا يعنى در طاعت خدا و طاعت تو داخل ميشوند ، و اصل و ريشه دين جزاء و پاداش است سپس تعبير مىشود به آن طاعتى را كه بسبب آن مستحق پاداش مىشود چنانچه خداوند سبحان فرمود ، فِي دِينِ الْمَلِكِ يعنى در طاعت پادشاه . ( فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ وَ اسْتَغْفِرْهُ ) پس بشكرانه پروردگارت تسبيح بگو و استغفار نما ، اين امريست از خداى سبحان به اينكه تنزيه كند او را از آنچه لايق و شايسته مقام ربوبى او نيست از صفات سلبيّه و نقص و اينكه از او طلب آمرزش نموده و استغفار كند ، و دليل وجوب تسبيح و استغفار به سبب نصر و فتح اينست كه نعمت اقتضا مىكند كه بايد قيام به حق آن نعمت نمود و آن شكر منعم و بزرگداشت و امتثال كردن اوامر و خوددارى نمودن از گناه و عصيان اوست ، پس مثل آنكه گفته است امرى پيش آمده كه اقتضا مىكند شكر و استغفار را اگر چه در اينجا گناهى هم نباشد ، به جهت اينكه استغفار گاهى در موقع ياد معصيت و گناه است به آنچه منافى اصرار به آن است و گاهى بر صورت تسبيح و انقطاع بسوى خداى عزّ و جل است . ( إِنَّهُ كانَ تَوَّاباً ) قبول مىكند توبه كسى كه مانده است چنانچه قبول نمود توبه گذشتگان را ( مانند توبه آدم و داود و ساحران فرعون و قوم يونس و غير آنها را ) .